1986’larla birlikte Tokyo borsası ve Japonya gayrimenkul piyasası aklın almayacağı kadar değerlenmişti.
Bu yükseliş öyle bir hava oluşturmuştu ki; Tokyo'daki İmparatorluk Sarayı'nın üzerinde bulunduğu arazinin değerinin, tüm Kaliforniya eyaletinin toplam arazi değerinden daha fazla olduğu söylenir hale gelmişti.
Tablo bu iken,
Bir varlık yöneticisi, 1988’de sessiz sedasız tüm yatırımlarını sıfırlayıp Japonya’dan çekiliyor.
Neden?
Somut verileştirme yapamasa bile, kendisine rasyonel gelmeyen bir balon sistemi oluştuğunu düşünüyor.
Hatta bu ihtiyatlı yaklaşımı korkaklıkla tarif edenler bile oluyor.
Sonra ne oluyor?
Takvimler 1989’un sonlarına geldiğinde balon patlıyor. Ama ne patlama!..
Japonya bugün bile hala o krizin ceremesini çekiyor ve durgunluktan bir türlü çıkamıyor.

Peki, krizi öngörüp pozisyonlarını boşaltan varlık yöneticisi/yatırımcı kimdi?
GMO Yatırım Şirketinin sahibi ve kurucu ortağı Jeremy Grantham…
Aynı Grantham 2000 yılındaki dot-com (internet) balonu krizini ve 2008’deki ABD konut krizini de başlamadan bilmiş ve dillendirmiş birisi…

Günümüze gelirsek;
İngiliz milyarder ve yatırım uzmanı bu adam iki konuda ciddi bir tehlikeye işaret ediyor:
1-Yapay zekâ (AI) hisselerindeki astronomik artışın spekülatif bir balona benzemesine,
2-Bitcoin’in içsel bir değeri olmayan, tamamen spekülatif ve istikrarsız olmasına ve uzun vadede bir patlamayla değil; yavaş yavaş sönerek yok olacağına…
Her iki konuda da Grantham’dan farklı düşünen ve küresel ölçekte belirleyiciliği olan yatırım ve finansal değerlendirme kuruluşları var.
Veriler çerçevesinde, Grantham’ın aksini dile getirerek Yapay Zeka hisseleri ve Bitcoin’in hala ciddi anlamda piyasayı domine edici unsurlar olduğunu söylüyorlar.
Ama Elon Musk’ın yapay zekâ hisselerindeki mübalağalı artıştan hemen sonra bir haftada yaşanan astronomik düşüşü ve Bitcoin’in yaşadığı tarihi dibi nazarı dikkate alırsak; açıkçası benim fikrim de “küresel balon uzmanı” Grantham gibi…

Özellikle Bitcoin konusunda bakın ne diyor:
“Büyük bir patlamayla değil, bir fısıltıyla kaybolacak.
İstikrarlı bir değer aracı değil. Güçlü bir ekonomide, ortada hiçbir özel sebep yokken değeri yarı yarıya indi...
Bu yüzden ona bu şekilde güvenemezsiniz.
İnsanlar bunu ciddi işlemler yapmak, akşam yemeklerini almak veya süpermarkette ödeme yapmak için kullanmıyor...
Bu sistemin tek yaptığı şey, dolandırıcıların kara para trafiğini yürütmesine olanak sağlamak…”

Ömrünün neredeyse 70 yılını bu işlere adamış ve harcamış bir uzmanın/Yatırım gurusunun sözlerini bir de kendi içinizde değerlendirin ve söyleyin bakalım; adam haklı mı haksız mı?

Takriben 7-8 yıl öncesinden beri benzer argümanları dile getirip; kimilerince astronomik kazançlar elde edilse de Bitcoin olayının bir balon olduğunu fakat son tahlilde yatırımcısının kahir ekseriyetini -özellikle de küçük olanları- harap edebileceğini söyledim durdum.
Hatta şunu sordum:
“Arkadaşlar! Bu kadar popüler hale gelen bir finansal enstrümanla ilgili bir Merkez Bankasıvari veya bir banka gibi herhangi bir otorite/hesap sorulabilirlik veya objektif verileştirmeyi içeren bir düzenleme neden hala yapılmadı/yapılmıyor?
Bu size makul ve mantıklı geliyor mu?
Spekülatif bir kayıp yaşadığınızda şikayet veya isyan edebileceğiniz bir merkez var mı; bunu hiç düşündünüz mü?”
Tabi ki kimse düşünmek istemedi.
Çünkü düşününce cevap bulamıyor ve cevap olmayınca da abartılı kazanç hayalleri suya düşüyor!

Tekrar ediyorum:
Çok yakın gelecekte, belki de bu sene bitmeden bile Bitcoin’de biraz daha düşüş ama esas, yeni bir yükseliş trendi bekliyorum.
Neden biliyor musunuz; borsa tabiriyle keriz silkelemeyi tamamlamak için.
Ondan sonrası ise tufan…
Bitcoin üzerinden piyasayı domine eden ayı yatırımcılar kazanacağını kazanacak; kaybeden ise kaybettiğiyle kalıp muhatap bile bulamayacak.
Ben hep ne derim:
Son tahlilde kazanan hep kasadır…


Bir sonraki Bir Portre yazımızda buluşmak ümidi ile Allah'a emanet olun sevgili okurlar.