Rusya'da bankalardan nakit çıkışı hızlandı. Ağustosun ilk iki haftasında 286,4 milyar ruble çekilirken haziran ve temmuzdaki çıkışlarla birlikte son iki buçuk ayın toplamı yaklaşık 1 trilyon rubleye ulaştı. Güncel haberlerde, ekonomik koşulların kötüleşmesi ve Kremlin'in savaşın finansmanı için özel tasarruflara müdahale edebileceği endişesinin nakde yönelişi artırdığı belirtiliyor.
Rusya'da vatandaşlar bankalardaki paralarını hızla nakde çeviriyor. Rusya Merkez Bankası verilerine dayandırılan güncel haberlere göre yalnızca ağustos ayının ilk iki haftasında bankacılık sisteminden 286,4 milyar ruble, yaklaşık 3,4 milyar dolar nakit çekildi. Temmuz ayında yaklaşık 7,3 milyar dolar, haziranda ise 4,5 milyar dolardan fazla nakit çıkışı yaşandı.
Nakit talebindeki artışta savaşın Rus ekonomisi üzerindeki baskısının yanı sıra vatandaşların tasarruflarının geleceğine ilişkin kaygıları da öne çıkıyor. Euronews ve Independent'ın haberlerinde, Kremlin'in Ukrayna'daki savaşın finansmanı için özel banka mevduatlarını dondurabileceği veya bunlara el koyabileceği yönündeki endişelerin vatandaşları nakit çekmeye yönelttiği aktarılıyor. Ancak Kremlin'in Rus vatandaşlarının mevduatlarına el koyacağına ilişkin açıklanmış resmî bir karar bulunmuyor.
Nakit çıkışı aylardır devam ediyor
Bankalardan para çekme eğilimi ağustos ayında başlamadı. Reuters, 26 Haziran'da Rusya Merkez Bankasına dayanarak ülkede nakit talebinin banka mevduatlarından daha hızlı arttığını bildirmişti. Bankalar dışında tutulan nakit miktarı yıllık yüzde 17,5 artışla 19 trilyon rublenin üzerine çıkmıştı.
Merkez Bankası o tarihte bankacılık sisteminde yaklaşık 2 trilyon rublelik likidite açığı bulunduğunu, bunun yıl sonunda 3,6 trilyon rubleye ulaşabileceğini öngörüyordu. Buna rağmen banka, finansal sistemi istikrara kavuşturmak için ilave önlemlere ihtiyaç olmadığı görüşünü korudu ve bankalara yeterli likidite sağlandığını açıkladı.
Haziran ayındaki nakit talebinin önemli nedenlerinden biri, Ukrayna'nın insansız hava araçlarına karşı uygulanan internet kesintileri nedeniyle elektronik ödeme sistemlerinin çalışmayabileceğine ilişkin kaygılardı. Vergi artışları ve kayıt dışı ödemelere yöneliş de nakit kullanımını artıran diğer etkenler arasında gösterildi. Bu nedenle mevcut para çekme dalgasının tamamını tasarruflara el konulacağı korkusuna bağlamak mümkün değil.
Savaş ekonomisinin bankalara baskısı artıyor
Rus bankacılık sisteminin karşı karşıya olduğu baskı da yakından izleniyor. Reuters'ın temmuz ayında aktardığı, Avrupa Birliği yetkilileri için hazırlanan bir istihbarat değerlendirmesinde; artan sorunlu krediler, hane halkı borçluluğu ve savaş ekonomisinin finans sektörüne yüklediği maliyetler önemli riskler olarak sıralandı. Rus yetkililer ise bankacılık sisteminin sermaye tamponlarının güçlü olduğunu savunuyor.
Avrupa Komisyonu da 23 Temmuz'daki değerlendirmesinde Rus ekonomisinin keskin biçimde yavaşladığını ve ülkenin egemen varlık fonundaki likit kaynakların savaşın başlangıcından bu yana üçte ikiden fazla azaldığını açıkladı. Komisyona göre Rusya'nın 2026'nın ilk çeyreğindeki reel gayrisafi yurt içi hasılası yüzde 0,2 daraldı.
El koyma endişesi var, resmî karar yok
Vatandaşların tasarruflarına el konulabileceği iddiasında önemli bir ayrım bulunuyor. Güncel haberlerde bu ihtimalin Ruslar arasında büyüyen bir endişe olduğu ve bazı analistler tarafından olası bir savaş finansmanı yöntemi olarak değerlendirildiği aktarılıyor. Ancak Rusya Merkez Bankası veya Kremlin tarafından Rus vatandaşlarının banka mevduatlarına savaşın finansmanı amacıyla el konulacağını gösteren doğrulanmış bir karar açıklanmış değil.
Bu nedenle bankalardan milyarlarca rublelik nakit çıkışı doğrulanabilir verilere dayanırken, "Kremlin tasarruflara el koyacak" ifadesi kesinleşmiş bir gelişme değil, vatandaşlar arasında yayılan endişe ve olasılık değerlendirmesi niteliğinde.
Kaynak: Rusya Merkez Bankası, Reuters, Euronews, Independent, Avrupa Komisyonu
Derleme: OGÜNhaber GPT
