AJANSLAR -
ABD'nin teknoloji devi Nvidia etrafında büyüyen casusluk skandalı, Beyaz Saray'a uzandı. The New York Times'ın (NYT) haberine göre ABD Başkanı Donald Trump, Nvidia CEO'su Jensen Huang'ın Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğundan şüphelenilen Alice Huang ile ilişkisi konusunda aylar önce uyarılmıştı. Yeni bilgiler, Trump'ın söz konusu istihbarat iddialarından haberdar olmadığı yönündeki açıklamalarını tartışmalı hale getirdi.
Habere göre ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, mayıs ayında Trump'ın Çin ziyareti öncesinde başkanlık uçağı Air Force One'da konuyla ilgili gizli bir bilgilendirme yaptı. Rubio, ABD istihbaratının Alice Huang'ın Çin adına bilgi topladığına ilişkin değerlendirmelerini Başkan'a aktardı.
Ancak Trump, 9 Kasım Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Nvidia CEO'sunu Çin gezisine davet ettiği sırada casusluk iddialarından haberdar olmadığını söyledi. Reuters'ın aktardığına göre Trump, Huang'ın kadının casusluk faaliyetlerinden haberi olmadığı yönündeki açıklamasına inandığını belirtti.
Nvidia CEO'sunun ilişkisi nasıl ortaya çıktı?
Skandalın merkezinde, dünyanın önde gelen yapay zeka çipi üreticilerinden Nvidia'nın CEO'su Jensen Huang ile Singapur merkezli Megaspeed şirketinin eski yöneticisi Alice Huang arasındaki ilişki bulunuyor.
ABD basınında yayımlanan haberlerde, Amerikan istihbaratının Alice Huang'ın Çin Devlet Güvenlik Bakanlığı (MSS) tarafından bilgi toplamak amacıyla görevlendirildiğine ilişkin değerlendirmeler yaptığı öne sürüldü.
İddialara göre Alice Huang'ın görevi, Nvidia yöneticisine yakınlaşarak şirketin faaliyetleri ve ABD'nin Çin'e yönelik gelişmiş çip ihracatı politikaları hakkında bilgi edinmekti. Ancak söz konusu casusluk suçlamaları, kamuoyuna açıklanmış bir mahkeme kararıyla kesinleşmiş değil.
Başlangıçta Alice Huang ile ilişkilerinin profesyonel çerçevede olduğunu savunan Nvidia CEO'su, 8 Kasım Pazar günü çalışanlarına gönderdiği mesajda evlilik dışı bir ilişki yaşadığını kabul etti.
Jensen Huang, eşine ve ailesine sadakatsizlik ettiğini belirterek özür diledi. Nvidia yönetim kurulu ise iddiaların ardından bağımsız soruşturma başlattığını açıkladı.
Trump'a Air Force One'da gizli brifing verildi
New York Times'ın haberine göre Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Nvidia CEO'sunun Trump'ın Çin ziyaretine katılacağını öğrendikten sonra konuyla ilgili Başkan'ı bilgilendirdi.
Rubio'nun hazırlanmasını denetlediği gizli istihbarat notunda, Alice Huang'ın faaliyetleri ve Megaspeed'in Amerikan çiplerini Çin'e yasa dışı yollarla ulaştırdığına ilişkin şüpheler yer alıyordu.
Başlangıçta Çin ziyaretine katılması planlanmayan Jensen Huang, Trump'ın son dakika davetiyle başkanlık heyetine dahil edildi. Huang, Pekin'deki resmi temaslarda diğer teknoloji şirketlerinin yöneticileriyle birlikte yer aldı.
Gazeteye konuşan kaynaklar, Trump'ın istihbarat uyarısının ardından Huang'ın ziyarete katılmasını engelleyecek bir adım atmadığını öne sürdü.
Bu gelişme, Trump yönetiminin ulusal güvenlik uyarılarını nasıl değerlendirdiğine ilişkin soruları gündeme taşıdı.
İki ABD'li bakan arasında Megaspeed gerilimi
Nvidia skandalı yalnızca Beyaz Saray'ı değil, Trump yönetiminin ekonomi ve ticaret politikalarından sorumlu isimlerini de karşı karşıya getirdi.
Axios'un 11 Kasım tarihli haberine göre, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Beyaz Saray Durum Odası'nda yapılan toplantıda Ticaret Bakanı Howard Lutnick'e Megaspeed'in neden ulusal güvenlik riski taşıyan şirketler listesine eklenmediğini sordu.
Haberde, Lutnick'in konuyu inceleyeceği yanıtını verdiği belirtildi. Ancak kaynaklar, Ticaret Bakanlığının Megaspeed'e yönelik ihracat kısıtlamalarını uzun süredir geciktirdiğini ileri sürdü.
ABD Ticaret Bakanlığının Entity List (Kuruluş Listesi) adı verilen yaptırım mekanizması, ulusal güvenlik riski oluşturduğu değerlendirilen şirketlerin Amerikan teknolojilerine erişimini sınırlandırıyor.
Axios'a göre Lutnick'e de daha önce Alice Huang ve Megaspeed hakkındaki istihbarat değerlendirmelerini içeren gizli bir bilgi notu gönderilmişti.
Çin'e milyarlarca dolarlık çip satışı mercek altında
Megaspeed, Singapur merkezli bir yapay zeka altyapı ve veri merkezi şirketi olarak faaliyet gösteriyor. Şirket, Nvidia'nın gelişmiş işlemcilerini kullanarak müşterilerine yüksek kapasiteli hesaplama hizmetleri sunuyor.
Amerikan yetkilileri, Megaspeed'in ABD'nin teknoloji ihracatı kısıtlamalarını aşarak gelişmiş Nvidia çiplerinin Çinli şirketlerin kullanımına sunulmasına aracılık etmiş olabileceğinden şüpheleniyor.
Basında yer alan haberlere göre şirketin son yıllarda satın aldığı Nvidia donanımlarının değeri milyarlarca dolara ulaştı.
Nvidia ise daha önce yaptığı açıklamalarda müşterilerinin faaliyetlerinin ABD ihracat kurallarıyla uyumlu olduğunu savunmuş, hassas şirket bilgilerinin veya ulusal güvenlik açısından kritik verilerin paylaşıldığına ilişkin bir kanıt bulunmadığını belirtmişti.
Pekin yönetimi de Alice Huang hakkındaki casusluk iddialarını reddederek suçlamaların Çin'i karalamayı amaçladığını açıkladı.
Nvidia soruşturması ABD-Çin rekabetini etkileyebilir
Nvidia'nın geliştirdiği yapay zeka çipleri, ABD ile Çin arasındaki teknolojik rekabetin en önemli unsurları arasında bulunuyor.
Washington yönetimi, gelişmiş işlemcilerin Çin'in askeri ve stratejik kapasitesini güçlendirebileceği endişesiyle uzun süredir bu ürünlere ihracat kısıtlamaları uyguluyor.
Buna karşılık Nvidia, Çin pazarına erişimin korunmasını savunuyor. Jensen Huang, Amerikan teknolojisinin Çin pazarından tamamen çekilmesinin yerli Çinli rakiplerin güçlenmesine yol açabileceği görüşünü dile getiriyor.
Trump yönetiminin Nvidia ile yakın ilişkileri, casusluk iddialarının ardından Kongre'de de inceleme konusu oldu. Bazı milletvekilleri, hükümetin istihbarat uyarılarını ne zaman aldığı ve ihracat izinlerinin hangi koşullarda verildiği konusunda açıklama talep etti.
Nvidia'nın başlattığı bağımsız soruşturma ve Megaspeed'e yönelik incelemeler, hem şirketin geleceği hem de ABD'nin Çin'e yapay zeka teknolojisi ihracatı açısından önem taşıyor.
