1997 Asya finans krizinden sonra yüksek döviz rezervleri finansal güvenliğin temel araçlarından biri hâline geldi. Bugün ise Güney Kore’nin NPS’si, Japonya’nın GPIF’i ve Suudi Arabistan’ın PIF’i gibi dev kamu fonları küresel piyasalarda giderek daha büyük rol oynuyor. Daha yüksek getiri arayışı, teknoloji ve yapay zekâ yatırımlarını artırırken devletleri piyasa ve kur riskleriyle de karşı karşıya bırakıyor.
1997 Asya finans krizinin ardından dış şoklara karşı güçlü bir rezerv tamponu oluşturmayı hedefleyen Güney Kore, yıllar içinde yüz milyarlarca dolarlık döviz rezervi biriktirdi. Ancak mevcut veriler, 2016 yılı sonunda ülkenin döviz rezervlerinin yaklaşık 371,1 milyar dolar olduğunu gösteriyor; dolayısıyla 2016 için 400 milyar dolarlık rakam kesin değer olarak kullanılamıyor.
Krizin en ağır döneminde tablo çok daha farklıydı. Güney Kore Maliye Bakanlığının verilerine göre Kasım 1997'nin sonlarında kullanılabilir döviz rezervleri 7,7 milyar dolara kadar gerilemişti. IMF ve diğer uluslararası kuruluşların desteğinin ardından ülke, rezervlerini yeniden oluşturarak dış finansal şoklara karşı önemli bir güvenlik tamponu geliştirdi.
Son yıllarda ise Güney Kore'nin küresel finans piyasalarındaki ağırlığı yalnızca merkez bankasının rezervlerinden kaynaklanmıyor. Ülkenin Ulusal Emeklilik Hizmeti'nin (NPS) Mayıs 2026 itibarıyla yurtdışı yatırımları 989,7 trilyon wona ulaştı. Bunun 650,7 trilyon wonluk bölümünü yurtdışı hisse senetleri oluşturdu. Bu nedenle “650 milyar dolarlık yurtdışı varlık” ifadesi doğru değil; 650,7 rakamı dolar değil, trilyon won cinsinden yurtdışı hisse portföyünü ifade ediyor.
NPS'nin büyüklüğü, para politikası ve döviz piyasası açısından da yeni bir denge yarattı. Reuters'ın Mart 2026 tarihli haberinde fonun yaklaşık 530 milyar dolarlık yabancı varlığa sahip olduğu belirtilirken, Güney Koreli yetkililerin won üzerindeki baskıyı azaltmak amacıyla NPS'nin kur riskinden korunma politikalarını merkez bankası ve ekonomi yönetimiyle birlikte değerlendirdiği aktarıldı.
Bu durum, klasik merkez bankası rezervleri ile kamuya ait uzun vadeli yatırım portföyleri arasındaki farkı daha görünür hâle getiriyor. Döviz rezervlerinin temel amacı likidite sağlamak, dış ödemeleri güvence altına almak ve gerektiğinde döviz piyasasına müdahale edebilmek. Emeklilik ve varlık fonları ise uzun vadeli getiri hedefledikleri için hisse senedi, tahvil, altyapı, gayrimenkul ve özel sermaye gibi daha yüksek risk taşıyan varlıklara yatırım yapabiliyor.
Benzer bir yapı Japonya'da da görülüyor. Dünyanın en büyük kamu emeklilik fonlarından Government Pension Investment Fund'ın Aralık 2025 sonundaki yaklaşık 294,8 trilyon yenlik portföyünün yaklaşık yarısı yabancı varlıklardan oluşuyordu. Yabancı tahviller portföyün yüzde 24,69'unu, yabancı hisse senetleri ise yüzde 25,34'ünü oluşturdu.
Çin'in devlet varlık fonu China Investment Corporation da doğrudan küresel yatırım amacı taşıyor. CIC, resmi tanımında Çin'in döviz varlıklarını çeşitlendirmek ve kabul edilebilir risk sınırları içinde uzun vadeli getiri sağlamak amacıyla kurulduğunu belirtiyor. Kurumun yurtdışı yatırımları hisse senetlerinden tahvillere, gayrimenkulden özel sermayeye kadar geniş bir yelpazeye yayılıyor.
Suudi Arabistan'ın Kamu Yatırım Fonu PIF de benzer biçimde küresel yatırım kapasitesini artırıyor. Fonun 2025 yılı sonunda yönettiği varlıkların değeri 900 milyar doların üzerine çıkarken, uluslararası yatırımları yıl içinde yüzde 12 büyüdü. PIF teknoloji, altyapı, gelişmiş üretim ve finansal hizmetler gibi alanlarda küresel yatırımlarını sürdürdüğünü açıkladı.
Yeni yatırım düzeninin en dikkat çekici alanlarından biri yapay zekâ ve yarı iletken teknolojileri. Güney Kore hükümeti Haziran 2026'da, Samsung Electronics ve SK Hynix başta olmak üzere şirketlerin yatırımlarını da kapsayan yüz milyarlarca dolarlık yeni bir yapay zekâ ve çip stratejisi açıkladı. Bu yatırımlar, yapay zekâ altyapısının ülkenin uzun vadeli sanayi ve büyüme politikalarının merkezine yerleştiğini gösteriyor.
Ancak kamu fonlarının rezervlerden farklı olarak daha yüksek getiri hedeflemesi daha yüksek piyasa riski anlamına geliyor. Hisse senedi fiyatlarındaki sert düşüşler, faiz değişiklikleri, kur hareketleri veya teknoloji sektörlerinde oluşabilecek değerleme kayıpları kamu portföylerinin değerini doğrudan etkileyebiliyor.
Ortaya çıkan yeni yapı, devletlerin yalnızca kriz dönemleri için döviz biriktiren aktörler olmaktan çıkarak dünyanın en büyük uzun vadeli yatırımcıları arasında yer aldığı bir döneme işaret ediyor. Güney Kore örneğinde NPS'nin büyüklüğü, merkez bankasının döviz politikasıyla emeklilik fonunun yatırım stratejisinin giderek daha fazla kesişmesine yol açıyor.
Kaynak: Güney Kore Merkez Bankası, Güney Kore Ulusal Emeklilik Hizmeti, Güney Kore Maliye Bakanlığı, IMF, Reuters, Japonya Government Pension Investment Fund, China Investment Corporation, Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu
Derleme: OGÜNhaber GPT
