AJANSLAR -
Donald Trump, Cumhuriyetçilerin Kongre'nin her iki kanadındaki çoğunluğu kaybettiği ve ara seçimlerin başkanlığının ikinci dönemine yönelik bir güven oylamasına dönüştüğü sonuçlarla, siyasi kariyerinin en ağır yenilgilerinden birini aldı.
Saat 07.40 CET itibarıyla Demokratlar, Temsilciler Meclisi'nde 25 sandalye kazanarak toplam sandalye sayılarını 220'ye çıkardı. Böylece çoğunluk için gereken 218 sandalyenin üzerine ulaştı.
Senato'da da Teksas, Ohio, Kansas ve Maine'in aralarında bulunduğu eyaletlerde Cumhuriyetçilerden yedi sandalye aldılar.
Seçmenlerin tercihlerinde yüksek yaşam maliyetleri belirleyici oldu. Seçim günü yapılan ankete katılanların yaklaşık üçte ikisi, Trump yönetiminin gümrük tarifelerinin ABD ekonomisine zarar verdiğini düşündüğünü belirtti.
Trump, seçim sonuçlarını kabul edeceğini söyledi ancak yenilgiyi kişisel bir darbe olarak görmediğini savundu. “Ben bunu kendime yönelik bir darbe olarak görmüyorum” dedi.
Başkan, üzerinde “VETO” yazan kırmızı bir şapkanın fotoğrafını paylaşarak Demokratların gündemini engellemek için veto yetkisini kullanabileceğinin de sinyalini verdi.
Peki, Demokratların kontrolündeki bir Kongre, ABD'nin siyasi dengelerini, Avrupa'yı ve piyasaları ne ölçüde değiştirebilir?
Demokratların kontrolündeki Kongre Avrupa'ya yönelik gümrük tehdidini sona erdirebilir mi?
Bunun kısa vadede gerçekleşmesi beklenmiyor. Çünkü Trump'ın gümrük tarifeleri uygulama yetkisi artık büyük ölçüde Kongre'nin onayına bağlı değil.
Yüksek Mahkeme'nin şubat ayında acil durum kapsamında getirilen tarifeleri iptal etmesinin ardından yönetim, ABD Ticaret Yasası'nın 301. maddesine yöneldi. Bu madde, başkana Kongre oylamasına gerek kalmadan gümrük tarifeleri uygulama imkânı tanıyor.
Demokratlar oturumlar düzenleyebilir ve Trump'ın aday gösterdiği isimlerin onay süreçlerini yavaşlatabilir. Ancak başkanın ticaret politikası üzerindeki yetkilerini sınırlamaları kolay olmayacak.
Hollanda merkezli ING'nin gelişmiş piyasalar ekonomisti James Smith'e göre, Kongre'nin Demokratların kontrolüne geçmesi, Trump'ı mevcut yetkilerine daha fazla başvurmaya itebilir.
Smith, seçim öncesinde yayımladığı değerlendirmede, “Dış politika gibi ticaret de başkanın Kongre'ye ihtiyaç duymadan tek taraflı kullanabileceği yetkilerden biri” ifadelerini kullandı.
Smith, Avrupa'yı hedef alan yeni gümrük tarifelerinin de gündeme gelebileceğini belirterek, böyle bir adımın ABD'deki enflasyon ve Federal Reserve'in para politikası üzerinde önemli etkileri olabileceği uyarısında bulundu.
ABD'nin Ukrayna'ya desteği ne olacak?
Yeni Kongre Ocak ayında göreve başladığında Demokratlar Senato komitelerine başkanlık edecek ve Trump'ın adaylarından hangilerinin onaylanacağına karar verecek. Birçoğu ayrıca Ukrayna için yeni kaynakların onaylanmasını istiyor.
Zor olan ise bu paranın harcanmasını sağlamak. Son iki yılda Beyaz Saray, Kongre tarafından zaten onaylanmış ödenekleri mali yılın sonuna kadar serbest bırakmayarak, süresi dolduğunda fiilen iptal etti.
Avrupa Dış İlişkiler Konseyi'nde politika fellow'u Nevada Joan Lee geçen ay yayımladığı bir yorumda, "Pratikte bu, Demokratların kontrolündeki bir Kongre'nin Ukrayna ya da kalkınma yardımı için kaynakları yasaya yazabileceği, ancak başkanın bunu harcamayabileceği anlamına geliyor" dedi.
Avrupa hükümetlerine tavsiyesi, yalnızca gerçekten ulaşan parayı hesaba katmaları yönünde.
Lee, "Avrupalılar tahsis edilmiş ödenekleri taahhüt değil, niyet olarak görmeli" dedi.
Piyasalar nasıl tepki verdi?
Yatırımcılar büyük ölçüde sakin kaldı.
Euro, doların diğer büyük para birimleri karşısında zayıflamasıyla, saat 07.00 CET itibarıyla yüzde 0.4 artarak 1.1232 dolar seviyesine yükseldi.
Altın yüzde 2 değer kazanarak ons başına 4.011 dolar ile yeniden 4.000 doların üzerine çıktı, gümüş ise yüzde 3.4 artışla 51.49 dolara yükseldi.
Hisse senedi vadeli kontratları Atlantik'in her iki yakasında da hafif düşüşteydi. S&P 500 vadeli kontratları yüzde 0.3, Nasdaq 100 vadeli kontratları yüzde 0.4 gerilerken, Euro Stoxx 50 ve Almanya'nın DAX endeksi vadeli kontratları açılış öncesinde yaklaşık yüzde 0.5 eksideydi.
ABD devlet tahvilleri yükseldi. 10 yıllık Hazine tahvili getirisi 2.9 baz puan gerileyerek yüzde 4.94'e indi, 2 yıllık getiri yüzde 4.61'e, 30 yıllık getiri ise yüzde 5.32'ye düştü. Almanya'nın 10 yıllık Bund getirisi ise sonuçlar açıklanmadan önce, Salı günü yüzde 3.33 seviyesinde kapanmıştı.
Bitcoin yaklaşık 77.700 dolar seviyesinde sınırlı hareket gösterirken, Brent petrol varil başına 104 dolar civarından işlem gördü.
Bölünmüş Kongre yatırımcılar için avantaj mı?
Piyasalar, Washington'da siyasi güçlerin bölünmesini genellikle olumlu karşılıyor. Beyaz Saray ile Kongre arasında uzlaşmazlık yaşandığında daha az kapsamlı yasa çıkarılması, yatırımcılar açısından beklenmedik politika değişikliklerinin önüne geçebiliyor.
Geçmiş veriler de tahvil yatırımcılarının bu tablodan yararlandığına işaret ediyor. İsviçre merkezli özel banka Lombard Odier'nin yatırım stratejisi başkanı Luca Bindelli'ye göre, önceki ara seçimleri izleyen üç ayda 10 yıllık ABD Hazine tahvillerinin getirileri ortalama 20 ila 25 baz puan geriledi.
Ödeme şirketi Ebury'nin piyasa analisti Diego Barnuevo da e-posta yoluyla paylaştığı değerlendirmede, Demokratların zaferinin mali görünüm üzerinde nötr ya da hafif olumlu bir etki yaratmasını beklediklerini belirtti.
Barnuevo, “Kongre, Trump'ın genişlemeci gündemini ve bununla birlikte bütçe açığını frenleyebilir” dedi.
Yardeni Research Başkanı Ed Yardeni ise daha temkinli bir değerlendirme yaptı. Pazartesi günü yayımladığı notta, “Wall Street geleneksel olarak siyasi kilitlenmeyi memnuniyetle karşılar, çünkü bu durum Kongre'nin aşırı politikalar içeren yasalar çıkarma olasılığını azaltır. Ancak bu kez durum farklı olabilir” ifadelerini kullandı.
Yardeni'nin endişesinin odağında, ABD hükümetinin borçlanabileceği miktarı belirleyen borç tavanı bulunuyor. Kongre'nin iki kanadında farklı siyasi çoğunlukların oluşması, borç tavanının yükseltilmesi konusunda uzlaşmayı zorlaştırabilir. Bu konuda yaşanabilecek uzun süreli bir anlaşmazlık ise borçlanma maliyetlerini düşürmek yerine artırabilir.
Barnuevo, borç tavanının 2027 yılı içinde bağlayıcı hale gelmesini bekliyor.
Euro için sırada ne var?
Döviz analistleri, seçimin uzun vadede çok fazla şeyi değiştireceği konusunda şüpheli. Dolar açısından Federal Reserve hâlâ Kongre'den daha önemli.
ING döviz stratejisti Francesco Pesole ve çalışma arkadaşları Salı günü yayımladıkları bir notta, "Dolar, ağırlıklı olarak Fed hikayesine tepki vermeye devam ediyor ve bunun ara seçim sonucundan hemen ve doğrudan etkilenmemesi gerekir" dedi.
Euro'nun da kendi sorunları var. Enerji fiyatları büyük ölçüde İran ile yaşanan savaş nedeniyle hâlâ yüksek, ING euro bölgesi enflasyonunun yaklaşık yüzde 4 civarında kalmasını bekliyor ve yatırımcılar Fransız devlet tahvillerini tutmak için daha yüksek getiri talep ediyor.
Yeni Kongre Ocak ayında göreve başlayacak. O zamana kadar Trump, her iki kanatta da Cumhuriyetçi çoğunluklara sahip olmaya devam edecek ve sonrasında bile veto kalemi masasında duruyor olacak.
