Cambridge Sözlüğü, 2026 yılının kelimesini "human" (insan) olarak açıkladı. Yapay zekanın hızla gelişmesiyle insan olmanın anlamı yeniden tartışılırken, sözlüğün tercihi teknoloji ile insan arasındaki sınırları gündeme taşıdı. Bill Gates ve bilim insanları da seçimin ardındaki dikkat çekici tartışmaya katıldı.
Dünyanın önde gelen İngilizce sözlüklerinden Cambridge Dictionary (Cambridge Sözlüğü), 2026 yılının kelimesini "human" (insan) olarak belirledi. Yapay zekanın günlük yaşamdan eğitime, bilimden iş dünyasına kadar giderek daha fazla alanda kullanılması, insanı tanımlayan özelliklerin yeniden sorgulanmasına yol açtı.
Cambridge Sözlüğü'nde "human" kelimesi, tanrılardan, hayvanlardan veya makinelerden farklı olarak insanlara özgü niteliklere, kusurlara ve duygulara sahip olmayı ifade ediyor. Sözlüğün bu yılki tercihi, teknolojik gelişmelerin yalnızca çalışma biçimlerini değil, insanın kendisini nasıl tanımladığını da değiştirdiğine işaret ediyor.
Cambridge neden "human" kelimesini seçti?
Cambridge Sözlüğü sözlükbilimcisi Colin McIntosh, yapay zekanın insan olmanın ne anlama geldiğine ilişkin düşünceleri ve kullanılan dili değiştirdiğini belirtti.
McIntosh, insanların düşünme süreçlerini giderek daha fazla yapay zeka sistemlerine devretmesinin yeni endişeler doğurduğunu ifade ederek şu değerlendirmede bulundu:
"Düşünme süreçlerimizi dış kaynaklara devrettiğimizde neleri kaybedebileceğimize dair korkular, en üst düzey matematikçilerden küçük çocukların öğretmenlerine kadar yapay zekaya ne ölçüde güvendiğimizi yeniden gözden geçirmemize yol açtı."
McIntosh'a göre "human-made" (insan yapımı) gibi ifadelerin kullanımındaki artış da bu değişimin göstergelerinden biri. İnsanlar artık bir eserin, düşüncenin veya üretimin insan tarafından mı yoksa yapay zeka tarafından mı oluşturulduğunu ayırt etmeye daha fazla önem veriyor.
İnsan ile yapay zekayı birbirinden ayıran özellik ne?
Cambridge Üniversitesi bilim felsefecisi Dr. Tom McClelland, "human" kelimesinin yılın kelimesi seçilmesini, insanlık anlayışının dönüşüm geçirdiği bir dönemde dikkat çekici bulduğunu söyledi.
McClelland, insan zihni ile yapay zihin arasındaki farkların giderek daha fazla tartışıldığını belirterek şu soruları gündeme getirdi:
"Bizi ayıran şey bilinç mi, yaratıcılık mı yoksa şefkat mi?"
Yapay zekanın geleceğine ilişkin tartışmaların çoğunlukla teknolojinin neler yapabileceğine odaklandığını belirten McClelland, gelişmelerin önceden belirlenmiş bir doğrultuda ilerlemek zorunda olmadığını vurguladı.
McClelland, özellikle yapay zeka destekli bir dünyada büyüyen gençlere seslenerek, "Yapay zekanın geleceğinde neler olacağı bize bağlı, size bağlı" değerlendirmesinde bulundu.
2026 yılının kelimesi için başka hangi adaylar vardı?
Cambridge Sözlüğü'nün 2026 yılının kelimesi değerlendirmesinde "human" dışında teknoloji ve toplumsal değişimlerle ilişkili başka sözcükler de öne çıktı.
Adaylar arasında, insan müdahalesi olmadan karmaşık görevleri yerine getirebilen yapay zeka sistemleriyle ilişkilendirilen "agent" (aracı) kelimesi de yer aldı.
Diğer adaylar ise "wholesome" (sağlıklı, iyi hissettiren) ve "analogue" (analog) oldu. Özellikle "analogue" kelimesi, dijital teknolojilerin yaygınlaştığı bir dönemde fiziksel ve dijital olmayan deneyimlere yönelik ilgiyi yansıtan kavramlar arasında bulunuyor.
Sosyal medyadan sözlüğe giren yeni kelimeler
Cambridge Sözlüğü, 2026 yılında internet kültürü ve sosyal medya kullanımından doğan yeni ifadeleri de sözlük kapsamına aldı.
Bunlar arasında, kişinin çevresinde etkileyici veya karizmatik bir izlenim oluşturmak amacıyla sergilediği davranışları anlatan "aura farming" ile fiziksel görünümü mümkün olduğunca iyileştirmeye yönelik çabaları ifade eden "looksmaxxing" dikkat çekiyor.
Sözlük ayrıca, yapay zekanın iş gücü üzerindeki etkilerine yönelik endişelerle ilişkilendirilen "FOBO" (Fear of Becoming Obsolete) kısaltmasını da bünyesine katmayı değerlendiriyor. Bu ifade, teknolojik gelişmeler karşısında modası geçmiş, gereksiz veya işlevsiz hale gelme korkusunu tanımlıyor.
Cambridge'in "human" tercihi, yapay zeka çağında yalnızca teknolojinin neler yapabileceğine değil, insana özgü hangi özelliklerin korunacağına ve geleceğin nasıl şekillendirileceğine ilişkin tartışmaları da yeniden gündeme taşıyor.