Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, plastik kirliliğini azaltmak amacıyla plastik çatal, bıçak, tabak, pipet ve kulak pamukları gibi tek kullanımlık ürünlerin piyasaya arzını yasaklamaya yönelik yönetmeliği bu yılın sonunda yürürlüğe koymayı hedefliyor.
Sıfır Atık Hareketi kapsamında, depozito yönetim sistemiyle içecek ambalajlarının dönüşümünü teşvik eden Bakanlık, çevre için önemli bir adımı daha hayata geçirmeye hazırlanıyor.
Yönetmelik hazırlıkları tamamlanma aşamasına geldi
Geçen yıl Bakanlık tarafından 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası yayımlandı.
Bu doğrultuda, tek kullanımlık plastikler, deniz çöpleri ve mikroplastiklerin çevre üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması ve “AB Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi”ne uyum sağlanması amacıyla yürütülen yönetmelik hazırlıkları tamamlanma aşamasına geldi.
Hangi ürünler yasak kapsamına girecek
Hazırlanan yönetmelik taslağına göre, çevreye zarar veren ve plastik kirliliğine neden olan plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabaklar, genleştirilmiş polistirenden (EPS-köpük) gıda kapları, içecek kapları ve içecek bardakları, plastik çubuklu kulak pamukları ve pipet gibi tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımının sona erdirilmesi hedefleniyor.
Taslağın gelecek günlerde kurumların görüşüne açılması planlanıyor. Sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin değerlendirmelerinin ardından son şekli verilecek düzenlemenin yıl sonunda yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
1,5 milyon ton emisyon önlenecek, 1,5 milyar lira tasarruf sağlanacak
Söz konusu tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzına son verilmesiyle yıllık 1,5 milyon ton karbondioksite eşdeğer karbon salımının engellenmesi ve yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf edilmesi hedefleniyor.
Tek kullanımlık plastik ürünlerin yerine ise doğa dostu cam, porselen, ahşap ve karton alternatifler sunulacak.
Yeni kısıtlamalar da gündemde
İlerleyen süreçte kısmen plastikten mamul içecek bardakları, kısmen plastikten mamul gıda kapları, ebat ve ağırlıktan bağımsız kargo poşetleri, ıslak mendiller ve ıslak yüzey temizleme havlularının da tüketiminin azaltılması için kısıtlama ve işaretleme gibi tedbirlerin hayata geçirilmesi hedefleniyor.
Vatandaşların büyük bölümü kısıtlamayı destekliyor
Bakanlık, yeni yönetmelik için Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile araştırma yaparak vatandaşların tek kullanımlık plastik ürünlere yönelik tutumlarını inceledi.
Araştırmaya göre, bireylerin yüzde 77,65’i günlük yaşamlarında tek kullanımlık plastikleri daha az kullanmayı desteklerken, yüzde 9,99’u desteklemedi. Katılımcıların yüzde 72,52’si tek kullanımlık plastik ürünleri daha az satın almayı desteklerken, yüzde 11,68’i bu görüşe katılmadı.
Araştırmaya katılanların yüzde 76,40’ı plastik pipet, tabak, çatal-bıçak, kaşık ve bardak gibi bazı tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımının kısıtlanmasını faydalı bulurken, yüzde 60,02’si bu ürünlerin yasaklanmasını destekledi.
Katılımcıların yüzde 78,71’i, bazı tek kullanımlık plastik ürünler kısıtlanır veya yasaklanırsa kağıt, karton ve ahşap gibi alternatif ürünlerin kullanımını desteklediğini belirtirken, yüzde 80,12’si metal, porselen ve seramik gibi çok kez kullanılabilen ürünlere yönelimi destekledi.
2022’de 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik tüketildi
Türkiye’de 2022 yılında, 2 bin 858 ton kulak pamuğu çubuğu, 32 bin 406 ton çatal kaşık, 25 bin 584 ton tabak, 10 bin 234 ton pipet, 5 bin 117 ton plastik karıştırıcı, 63 bin ton gıda kabı, 120 bin ton plastik bardak ve 155 bin 935 ton plastik içecek şişesi gibi ürünlerden oluşan toplam 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün tüketildi.