Rapor: Çatışmalarda son 18 ayda 100 bin sivil öldürüldü

Dünya genelinde son 18 ay­da, 23 silahlı çatışma böl­gesinde 100 binden fazla sivil hayatını kaybederken, işken­ce ve tecavüz gibi ağır suçlar neredeyse cezasız kaldı. Gaz­ze’de çocukların öldürüldü­ğü, Ukrayna’da sivil kayıpla­rın arttığını ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde cin­sel şiddetin “salgın” boyutuna ulaştığı belirtildi.

Cenevre Uluslararası İn­sancıl Hukuk ve İnsan Hak­ları Akademisi tarafından ha­zırlanan “War Watch Rapo­ru”nda, “Savaşın etkilerini sınırlamayı amaçlayan ulus­lararası hukukun kırılma nok­tasına geldiği” ifade edildi. Raporda, ihlallerin ölçeği ve bunları önlemeye yönelik tu­tarlı uluslararası çabaların yokluğu nedeniyle, uluslara­rası insancıl hukukun “kritik bir kırılma noktasında” oldu­ğu vurgulandı.

Raporu kaleme alan Stu­art Casey-Maslen, “Geçmişte işlenen vahşet suçları tolere edildiği için yenileri tekrar­lanıyor. Attığımız ya da atma­dığımız adımlar, uluslararası in­sancıl hukukun tamamen ortadan kalkıp kalkmaya­cağını belirleye­cek” dedi.

Temmuz 2024 ile 2025 sonu ara­sında dünya ge­nelinde yaşanan 23 silahlı çatışma bölgesini inceleyen “War Watch Rapo­ru”nda, “2024 ve 2025 yılla­rında silahlı çatışmalar sıra­sında kaç sivilin öldürüldü­ğünü tam olarak bilmiyoruz. Ancak bu sayının 100 binin çok üzerinde olduğunu biliyo­ruz” saptaması yapıldı.

Raporda, uluslararası in­sancıl hukukun ciddi ihlalleri “son derece geniş bir ölçekte ve yaygın cezasızlık ortamın­da gerçekleşti. Buna karşın, savaş suçlarının soruşturul­ması ve kovuşturulmasına yö­nelik girişimlerin oldukça sı­nırlı kaldığı” vurgulandı.

War Watch Raporu’nda, “Uluslararası hukukun ciddi ihlallerine yönelik yaygın ce­zasızlıkla mücadele, bir poli­tika önceliği olarak ele alın­malıdır,” denildi. Raporda, Cenevre Sözleşmeleri uyarın­ca tüm devletlerin uluslarara­sı insancıl hukuka ‘her koşul­da saygı göstermek ve bunu sağlamakla’ yükümlü olduğu hatırlatılarak, “pratikte ant­laşma hükümleri ile sahada­ki gerçeklik arasında giderek büyüyen bir uçurum oluştu­ğu” belirtildi.

Gazze’de 18.592 çocuk öldürüldü
“War Watch Raporu”na gö­re, Filistin’in en ölümcül ça­tışmalara sahne oldu. Ra­porda, Gazze’nin toplam nü­fusu yaklaşık 254 bin kişi azaldı. Bu rakam, savaş önce­sine kıyasla yüzde 10,6’lık bir düşüş anlamına geliyor. Ekim 2025’te ateşkes sağlanmasına rağmen, sonrasında yaşanan çatışmalarda yüzlerce Filis­tinli daha hayatını kaybettiği belirtildi. Filistin’de 2025 yı­lı sonu itibarıyla öldürülenle­rin 18 bin 592’sinin çocuk ve yaklaşık 12 bin 400’ünün ise kadın olduğu kaydedildi. Top­lam ölü sayısının 70 bine yak­laştığı tahmin ediliyor.

War Watch raporuna göre, Ukrayna’da 2025 yılında öl­dürülen sivil sayısı, önceki iki yılın toplamından daha fazla olduğu, kayıtlara geçen sivil can kaybının 2 bin 514’e ulaş­tığı belirtildi. Rusya’nın in­sansız hava aracı saldırıların­da sivilleri kasıtlı olarak he­def aldığı vurgulanan raporda, milyonlarca evin elektrik ve temel altyapı hizmetlerinden mahrum kaldığına da yer ve­rildi.

Cinsel şiddet “salgın”ı
Tüm çatışmalarda cinsel ve toplumsal cinsiyete daya­lı şiddetin belgelendiği orta­ya konulan “War Watch Ra­poru”nda, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki silahlı ça­tışmalarda, “neredeyse tüm taraflarca cinsel şiddetin sis­tematik biçimde uygulandığı” ve “bunun bir ‘salgın’ halini aldığı” vurgulandı. Mağdur­ların büyük çoğunluğunu ka­dınlar ve kız çocukları oluş­turdu. Sudan’da da “ağır cin­sel şiddet” vakalarına yer verilen raporda, “toplu teca­vüzlerin bazı vakalarda aile üyelerinin gözü önünde ger­çekleştiği” belirtildi.

Savaş suçlarının sistema­tik biçimde yargılanması­nın sağlanması çağrısı yapı­lan raporda, Lahey’deki Ulus­lararası Ceza Mahkemesi (UCM) ile ulusal savaş suçla­rı mahkemelerine yeterli si­yasi ve mali destek verilmesi istendi.

Ancak, dünya genelinde son yıllarda en büyük katliamları gerçekleştiren ABD, Rusya, Çin, İsrail ve Hindistan gibi birçok ülke UCM’ye taraf ül­keler arasında yer almıyor…